پیشتازیار من

 راه نیک بختی یک ترکیب وصفی است .( راه ) موصوف / ( نیک بختی ) صفت 

 

متن درس : یکی از مهارت های اصلی زبان ...... درک پیام متن .

 

دانش ادبی و زبانی و معنی کلمات متن : گام ( قدم ) / باز خوانی ( باز قید تکرار ) به معنی دوباره خوانی / تلفظ ( خواندن )/مطابقت (هم خانواده اش تطبیق) در کنار هم قرار دادن و مقایسه کردن / تلفظ ( نحوه خواندن ) / خوانش ( اسم مشتق ) خوان + -ِش که ( بخوان ) بن فعل مضارع است /

 

متن درس : بنابر این خواندن ...... مخاطب آن ا ندرز است .

 

دانش ادبی و زبانی و معنی متن : درون مایه ( محتوا ) / ( تناسب ) مناسب و هم خانواده متناسب و مناسب است / پیکارانه ( جنگی ) / ستایش ( حمد کردن ) / نیایش ( رازو نیاز کردن باخدا ) / فروتنی و خاکساری ( مترادف ) یعنی تواضع داشتن / محتوی ( درون مایه ) / می خوانیم ( مضارع اخباری) / به گونه ای ( به شکلی ) مخاطب آن اندرز است ( مورد پذیرش است ) / شنونده حس کند که خودش مخاطب می باشد . 

 

 

 

قالب این شعر مثنوی است و مثنوی شعری است که هر بیت قافیه ای جداگانه ای دارد .

 

قافیه در بیت اول ( جویم وگویم ) و در بیت دوم ( سحرخیز و بپرهیز) و در بیت سوم ( مهربان و جان ) و در بیت چهارم ( پدر و سر) و دربیت پنجم (خرسند و خداوند ) و در بیت ششم ( تمیز و عزیز ) و در بیت هفتم ( استاد و باد ) و در بیت هشتم ( راست و ضررهاست ) و در بیت نهم ( خواب و باب ) و در بیت دهم ( افزود و سود ) و دربیت یازدهم ( کار و شمار ) 

 

 

 

معنی بیت اول : هدف من از گفتن این نصیحت سعادت و خوشبختی توست بنابراین هر چه را می گویم گوش کن و بپذیر.

 

دانش ادبی :( جویم و گویم ) قافیه است و جناس ناقص اختلافی است . 

 

دانش زبانی : ( زین ) مخفف از این / ( زین گفته ) گروه اسمی ، هسته ( گفته ) وابسته پیشین ( از این ) / (سعادت تو) گروه اسمی ، هسته ( سعادت) و مفعول، وابسته پسین ( تو ) که مضاف الیه است / مضارع اخباری (جویم ) فعل امر ( یاد بگیر) / گروه اسمی ( هرچه ) که ( هر ) صفت میهم ( چه ) هسته / مضارع اخباری ( گویم ) که می گویم بوده است / بیت سه جمله است 

 

معنی بیت دوم : در تمام زندگی خود سحرخیز باش و از خواب صبحگاهی دوری کن . 

 

دانش ادبی : (سحرحیز و بپرهیز) قافیه است . 

 

دانش زبانی : بیت از دو جمله تشکیل شده است/ ( می باش ) فعل امر / ( سحر خیز) مرکب / ( وز) مخفف و از / (سحر گهان ) مشتق به معنی هنگام سحر ، مخفف کلمه سحرگاهان و ( ان ) علامت زمان است و (سحر +گاه )( گاه ) پسوند زمان و مکان است / ( بپرهیز ) فعل امر به معنی دوری کن 

 

معنی بیت سوم : با مادر خودت مهربان باش و حالت رفتارت مهربانانه باش و از دل و جان خدمت به او باش 

 

دانش ادبی : کنایه در مصرع دوم ( آماده خدمت کسی بودن ) آماده خدمت باتما دل و جان بودن / واج آرایی در حرف (ش)

 

دانش زبانی :بیت دارای دو جمله است / ( مهربان ) مسند / ( به جان ) متمم قیدی ( چون حرف اضافه ( به ) و متمم ( جان ) هر دو قابل حذف هستند قید می شوند . ) 

 

معنی بیت چهارم : با پدرت محترمانه رفتار کن و از دستورش سر پیچی نکن ( از پدرت اطاعت کن ) 

 

دانش ادبی : ( چشم ادب ) تشخیص / ( چشم و سر ) مراعات النظیر/ ( سر مپیچ ) کنایه از نافرمانی / ( را ) ردیف / ( پدر و سر ) قافیه 

 

دانش زبانی : ( چشم ادب ) اضافه استعاری / ( را ) حرف اضافه به معنی ( به ) ( به پدر ) که ( پدر ) متمم / (را ) در مصرع دوم نشانه مفعول است / ( نگر ) فعل امر است

 

معنی بیت پنجم : وقتی که پدر و مادر از تو راضی باشند حداوند هم ازتو راضی وخشنود می شود .

 

دانش ادبی : ( خرسند و خداوند ) قافیه / ( تو و دو ) جناس / ( خرسند و خرسند ) تکرار / مصرع دوم تلمیح دارد به آیه (رضی الله فی رضی الوالدین ) 

 

دانش زبانی : ( چون ) قید زمان / ( این دو ) گروه اسمی (این ) صفت شمارشی ( دو ) هسته 

 

معنی بیت ششم : اگر مودب و صاحب تشخیص باشی نزد همه عزیز و دوست داشتنی خواهی بود.

 

دانش ادبی : باشی و باشی ( ردیف ) / تمیز و عزیز (قافیه ) 

 

دانش زبانی : ( چون ) به معنی اگر حرف شرط / ( با ادب ) حرف اضافه و متمم / ( باشی ) مضارع اخباری / ( پیش ) حرف اضافه به معنی ( نزد ) / ( همه کس ) متمم ( همه ) حرف اضافه و صفت مبهم و وابسته پیشین ( کس ) هسته گروه اسمی / ( عزیز ) گروه اسمی و چون یک کلمه هست خودش هسته هست و نقش آن مسند / ( باشی ) فعل ا سنادی / 

 

معنی بیت هفتم : تلاش کن که هر چه را معلم به تو می گوید و آموزش می دهد همه را با سرعت و زیرکی یاد بگیری 

 

دانش ادبی : ( استاد و یاد ) قافیه 

 

دانش زبانی : ( می کوش ) فعل امر به معنی تلاش کن ( بکوش ) / ( گوید ) می گوید و مضارع اخباری است / ( یاد ) در اصل یاد بگیری بوده است و مضارع التزامی / ( چابکی ) با سرعت 

 

معنی بیت هشتم : اگر که همیشه حرف راست بگویی و از دروغ دوری کنی حتی اگر گفتن سخنان راست و ضرر تو باشد .

 

دانش ادبی : مصرع اول تلمیح دارد به حدیث ( قل الحق ان کان مرا ) و ( النجاه فی الصدق )است که ترجمه ی آن ها چنین است ( حق را بگو اگر چه تلخ باشد ) و ( نجات انسان در راستی است ) / و تلمیح به حدیث پیامبر هم دارد که می فرماید ( قولو ا الحق و لو علی انفسکم ) 

 

دانش زبانی : ( زنهار ) اصوات و به معنی آگاه باش و شبه جمله است / ( مگو ) فعل نهی / ( تو را) برای تو که حرف اضافه و متمم / ( ضررهاست ) ضررها است و ( است ) به معنای وجود داشتن است و فعل غیر ربطی است / بیت دارای سه جمله است . 

 

معنی بیت نهم : هنگامی که هر شب برای خوابیدن به رختخواب می روی در این باره خوب فکر کن .

 

دانش ادبی : ( جامه خواب ) مجاز از رختخواب / بیت نهم و بیت دهم از نظر معنا کردن بهم ارتباط دارند که به این ارایه موقوف المعانی می گویند . 

 

دانش زبانی : ( روی ) می روی مضارع اخباری / جامه ( لباس ) / ( اندر ) در / ( باب ) موضوع و زمینه ( تامل ) اندیشه کردن 

 

معنی بیت دهم : که امروز چه قدر به علم و دانش تو اضافه شد و از کارهایی که انجام دادی چقدر سود بردی 

 

دانش ادبی : این بیت با بیت نهم باید معنی کردو موقوف المعانی است 

 

دانش زبانی : ( کان ) که آن / ( چه ) در مصرع اول ضمیر پرسشی است و درمصرع دوم صفت پرسشی است به معنی چه سود برده ای ؟ 

 

معنی بیت یازدهم : روزی را که در آن کار مفیدی انجام نداده ای جز روزهای تلف شده بدان و از روزهای عمرت به حساب نیار 

 

دانش ادبی : ( کار و مشمار ) قافیه است 

 

دانش زبانی :( ی ) در روزی  نکره است / ( مشمار ) فعل نهی است  

تمرین پنجم : عبارات زیر را ترجمه کنید ، آیا می دانید ؟ تمرین پنجم : عبارات را ترجمه کنید . آیا می دانید که 1- سگ می تواند صدای ساعت را از مسافت چهل قدمی بشنود . 2- مورچه قادر است چیزهایی را که پنجاه برابر وزن خودش است حمل کند . 3- کلاغ سی سال یا بیشتر زندگی می کند . 4- هشتاد درصد از موجودات جهان حشرات هستند . 5- طول قد زرافه 6 متر می باشد . تمرین ششم : ساعت را با رقم بنویسید . 1- 50 : 10 2- 20 : 7 3- 12 تمام 4- 45 : 5 5- 30 : 5

نورهای قرآنی جاهای خالی را کامل کن و ترجمه کن 1- پروردگارا سینه ام را برایم بگشا و کارم را بر من آسان گردان و گره از زبانم بگشا تا سخنم را بفهمند . 2- پروردگارا در دنیا به ما نیکی و در آخرت نیکی بده و ما را از عذاب آتش نگاه دار . 3- نماز را بر پا دارید و زکات بدهید و هر چه را از کار نیک برای خودتان پیش بفرستید و تا نزد خدا می یابید . 4- پروردگارا برما صبر عطا کن و قدم هایما ن را استوار کن و ما را بر گروه کافر یاری فرما .

این شعر از جامی و از کتاب بهارستان می باشد ، قالب شعر مثنوی می باشد . شعر این درس ، به شیوه داستانی خوانده می شود . خواندن این گونه متن ها معمولا با اهنگ نرم و کشش آوایی همره است . بنابر این نحوه خواننده آن باید به گونه ایی باشد که میل و رغبت شنونده را به شنیدن ادامه آن برانگیزدو شوقی همراه با انتظار در ذهن و روح پدید آورد .

به نام چاشـــــنی بخــــــش زبانها حـــلاوت سنج معـــنی در بیـان‌ها قالب: مثنوی وحشی_بافقی قرن دهم وزن شعر ：مفاعیلن,مفاعیلن,فعولن نوع ادبی：غنایی آثار: دیوان فرهاد و شیرین خلد برین ناظر و منظور شیرین_و_فرهاد یا فرهاد و شیرین منظومهٔ عاشقانهٔ ناتمامی ۱۰۷۰ بیتی در قالب مثنوی از وحشی_بافقی به تقلید از خسرو و شیرین نظامی است در این منظومه واقعه‌ای از داستان خسرو و شیرین یعنی عشق فرهاد کوهکن به شیرین به سبکی مؤثر و دلنشین به نظم کشیده شده‌است.

متن حکایت : یکی از کوه لُکام به زیارت «سری سقّطی» آمد. سلام کرد و گفت: «فلان پیر از کوه لُکام تو را سلام گفت.» سری گفت: «وی در کوه ساکن شده است؟ بس کاری نباشد. مرد باید در میان بازار مشغول تواند بود، چنان که یک لحظه از حق تعالی غایب نشود.» معنی حکایت : شخصی از کوه لُکام به دیدن «سری سقّطی» آمود. سلام و احوال پرسی کرد و گفت: «فلان شخص کهن سالی از کوه لکام به شما سلام رساند.» سری گفت: «او در کوه ساکن شده است؟ پس کاری نمی توان کرد.